Het Amsterdam Museum presenteert gerestaureerde Van der Helst in de Hermitage

23 juli 2020

Vanaf nu is het recent gerestaureerde schilderij van Bartholomeus van der Helst weer te zien in de tentoonstelling Groepsportretten van de 17e eeuw in de Amsterdam Museum-vleugel in de Hermitage Amsterdam. Tijdens de restauratie van het schilderij ‘Overlieden van de Handboogdoelen’ van Van der Helst uit 1653 werd een derde jongetje op het schilderij teruggevonden. Het schilderij wordt met uitgebreide uitleg over de restauratie ter ere van het Van der Helst-jaar gepresenteerd, samen met de originele zilveren objecten die zijn afgebeeld op het schilderij. Dit jaar is het precies 350 jaar geleden dat de Hollandse meester is overleden. 

De vier mannen vormden het bestuur van de Handboogdoelen, het gebouw waar de schutters vanaf de zestiende eeuw bij elkaar kwamen om zich te oefenen in het schieten maar ook om feesten te vieren. Het gebouw staat nog op het Singel naast de Universiteitsbibliotheek. In Amsterdam waren nog twee andere doelengebouwen. Aan de wanden van deze doelengebouwen hingen de groepsportretten van de schutters, waarvan de Nachtwacht de bekendste is.

De overlieden
Links zit Frans Banninck Cocq, die in ieder geval sinds 1648 overman van deze doelen was en die door Rembrandt in 1642 als kapitein op de Nachtwacht was geportretteerd. Banninck Cocq was kolonel geweest, maar omdat hij in 1650 tot burgemeester werd gekozen, moest hij van deze functie afstand doen.
Hetzelfde gold voor Jan van de Poll, die tegelijkertijd met Banninck Cocq kolonel van de burgerij was en in 1653 burgemeester werd. Van de Poll zit voor de tafel en heeft zich naar de beschouwer toegewend. In zijn hand houdt hij de koningsscepter en op de rugleuning van zijn stoel is Sint Sebastiaan, de patroonheilige van de Handbooggilde, afgebeeld.
Achter de tafel zit de brouwer Albert Dircksz Pater. Pater was sinds 1648 overman van de Handboogdoelen en zou Van de Poll als kolonel opvolgen. Uiterst rechts is de drukker Jan Willemsz Blaeu afgebeeld, zich met een spreekgebaar tot Banninck Cocq richtend. Blaeu was sinds 1651 overman en de enige van dit gezelschap die noch kolonel, noch burgemeester was geweest of zou worden.

De zoons van de overlieden
Rechts op het schilderij zijn twee jongens afgebeeld met pijl en boog in hun hand. Zij staan bij de hoge schuttersborden, die er voor moesten zorgen dat uit de koers geraakte pijlen binnen de schietbaan bleven. Jaarlijks werden schietwedstrijden door de overlieden georganiseerd.
Uit kopieën en natekeningen naar dit schilderij, wordt duidelijk dat er oorspronkelijk drie jongens waren afgebeeld. Hun namen zijn op het bord dat tegen de tafel staat, geschreven. Het waren de zoons van de overlieden Harmen van de Poll, Dirck Pater en Pieter Blaeu. Met hun aanwezigheid op dit schilderij zullen de vaders hebben willen verwijzen naar de aanspraak op een plaats in de vroedschap zoals die in het Amsterdamse stadspatriciaat van vader op zoon overging. 

Bezoek nu de tentoonstelling Groepsportretten van de 17e eeuw in de Hermitage en kom het bijzondere schilderij bewonderen. Reserveer vooraf een e-ticket binnen een tijdslot naar keuze.

Meld je aan voor de Nieuwsbrief