De eerste Molukse studenten

De broers Tehupeiory uit het kleine dorp Ema op Ambon zijn de eerste Molukkers die een studie aan een Nederlandse universiteit volgen. Zij halen de voorpagina van het Algemeen Handelsblad van woensdag 31 juli 1907. Eerder was het bericht al verschenen in het Bataviaasch Nieuwsblad van vrijdag 28 juni 1907. Het bericht, vol spellingsfouten, verschijnt als zij al enige tijd in Amsterdam wonen.

Een waardig drietal
Naar Nederland zijn vertrokken de inlandsche artsen J.E. Tehupeiori en W.K. Tehupeiori en hun zuster mejuffrouw L.I. Tehupeiori. De eerste was tot voor kort arts te Meester Cornelis en de tweede te Medan. Beiden gaan naar Nederland om daar voor doctorsgraad te studeren, terwijl mejuffrouw Tehupeiori zich gaat bekwamen voor apothekeres.’ 

Studentenleven 
In Amsterdam worden Johan, Wim en hun zusje Leentje met open armen ontvangen. De broers worden zelfs lid van het Amsterdamsch Studenten Corps (ASC) en nemen volop deel aan het bruisende studentenleven. Zij sluiten zich aan bij dispuutvereniging NOVA. Wim treedt al snel toe tot het bestuur als quaestor (penningmeester). Daarnaast zijn de broers lid van de farmaceutische studentenvereniging Luctor et Emergo. 

Net als de andere studenten krijgen de twee Molukkers praktijkonderwijs in het Binnengasthuis en gedeeltelijk in het Wilhelmina Gasthuis (WG) aan de Eerste Helmersstraat. Daar is de universitaire oogkliniek gevestigd. Johan en Wim wonen het eerste half jaar aan de Prinsengracht 543. Hun zus verblijft in een damespension aan de Leidsekade. Na ongeveer een half jaar verhuizen ze naar een pension aan de Leidsegracht 92, waar ook hun Molukse studiegenoot en vriend Bertus Apituley intrekt. 

Artsen uit Indië zijn populair 
In het eerste decennium van de twintigste eeuw geloven de medische studenten uit Nederlands-Indië nog in de goede bedoelingen van de Nederlandse overheerser. Zij hopen op een hechte samenwerking en worden daarin aangemoedigd door onder meer voorstanders van de ‘ethische koers’. Ze hebben geen hekel aan de overheerser die hun in staat heeft gesteld te studeren. Zij hebben geen hekel aan de bevolking van Nederland, die hen goed ontvangt. De artsen uit Indië zijn populair bij hun medestudenten én bij de Amsterdamse meisjes. Johan Tehupeiory verlooft zich met zijn Amsterdamse collega-arts Henriëtte Graanboom. Zijn broer Wim ontmoet in de hoofdstad zijn latere echtgenote Anna Ommering. 

Wim Tehupeiory protesteert   
De prestaties van de broers Tehupeiory en de andere Indonesische studenten aan de Universiteit van Amsterdam zijn uitmuntend. De meesten studeren binnen twee jaar af en velen komen in aanmerking voor promotieonderzoek. Maar het succes wordt hun misgund. In 1909 wordt een speciale commissie door de regering in het leven geroepen die de bevoegdheden van Indonesisch artsen wil beperken. Vooral dr. Wim Tehupeiory protesteert vanuit Amsterdam fel tegen deze plannen. Hij krijgt daarbij steun van vijf prominente Amsterdamse hoogleraren: P.K. Pel, P. Ruitinga, O. Lanz, H. Treub en M. Straub. Tegen zoveel wetenschappelijk gezag kan de commissie niet op. De plannen worden ingetrokken. Hoewel de vooroordelen blijven bestaan, zijn Indonesische studenten op en rond het Amsterdamse Binnengasthuisterrein inmiddels een vertrouwd beeld geworden. 

Herman Keppy 
journalist en schrijver. 
Over de gebroeders Tehupeiory schreef Herman Keppy de historische roman ‘Tussen Ambon en Amsterdam.’
(Uitgeverij Conserve, Schoorl, 2004)