Monica Akihary en Niels Brouwer:
De timing van Monica
Foto: Eva van Kesteren
Monica Akihary en Niels Brouwer thuis in Amsterdam-Noord.
Familiegeschiedenis en Molukse roots
Wij dragen allebei een geschiedenis met ons mee die ons werk nog elke dag voedt. Mijn grootouders kwamen op 12 mei 1951 met de Groote Beer naar Amsterdam. Voor mij gaat dat verhaal niet alleen over vertrek en verlies, maar ook over nieuwe verbindingen. Dankzij die geschiedenis ben ik opgegroeid met muziek, kunst, familie en ontmoetingen die mij hebben gevormd. Thuis lag de nadruk op de toekomst. Mijn ouders kregen weinig kansen om te studeren en gaven ons één belangrijke boodschap mee: leer, ontwikkel jezelf en bouw verder aan wat zij moesten achterlaten.
Muziek en artistieke samenwerking binnen Boi Akih
Wij leerden elkaar kennen op het Marnix College in Ede. Eerst ontstond een vriendschap, daarna een muzikale samenwerking. Sinds eind jaren negentig vormen wij Boi Akih. Onze muziek ontstaat uit een voortdurende dialoog. Niels maakt vaak een eerste muzikale structuur, waarna ik met stem, tekst en improvisatie reageer. Geen uitvoering is hetzelfde; muziek blijft zich ontwikkelen. We laten ons inspireren door Molukse muziek, Indonesische tradities, gamelan, tifa en totobuang, maar zoeken altijd naar nieuwe verbindingen met andere muzikanten en culturen.
Prijzen, erkenning en Bahasa Tanah
In 2023 ontving ik de Boy Edgar Prijs. Dat voelde als erkenning voor een artistieke ontwikkeling die nog altijd doorgaat. In 2024 ontvingen wij samen de Indonesia Cultural Award. Die prijs betekende veel voor Molukkers in Nederland en Indonesië. Mensen voelden zich gezien. Onze muziek maakt zichtbaar dat de Molukken, de taal en de cultuur, onderdeel zijn van een groter verhaal. Daarom zingen en schrijven wij ook in Bahasa Tanah. Wat begon als een zoektocht met woordenlijsten en hulp van familie, groeide uit tot een belangrijk onderdeel van onze artistieke identiteit.
Identiteit, verbondenheid en thuiskomen
Voor Niels voelt de Molukse wereld inmiddels als een tweede thuis. In Ambon en op de Molukken worden we ontvangen als familie. Die verbondenheid is door de jaren heen gegroeid via muziek, ontmoetingen en gezamenlijke projecten. Tegelijkertijd blijven wij allebei nieuwsgierig naar andere verhalen en perspectieven. Juist daarin herkennen wij onszelf.
Amsterdam als thuisbasis en inspiratiebron
Amsterdam is voor ons de plek waar alles samenkomt. Hier vonden wij vrijheid, kunstenaars, muzikanten en mensen met uiteenlopende achtergronden. De stad laat zien hoe waardevol culturele diversiteit is. Molukse verhalen horen daarbij. Niet als iets afzonderlijks, maar als onderdeel van de geschiedenis van Amsterdam zelf. Wij hopen dat bezoekers nieuwsgierig worden naar die rijkdom aan verhalen en ontdekken hoeveel verschillende werelden hier samenkomen.
Boodschap aan bezoekers en jonge Molukkers
Wij hopen dat ons verhaal inspireert om nieuwsgierig te blijven, nieuwe wegen te verkennen en trots te zijn op je achtergrond. Aan jonge Molukkers willen we vooral meegeven: voel je vrij om je eigen weg te kiezen. Durf te dromen, wees nieuwsgierig, probeer nieuwe dingen en wees niet bang om fouten te maken. Juist door te ontdekken wat mogelijk is, groei je verder.
Mijn vader Robert Akihary (1929-2008✝︎)
In de zomer van 2008 lag mijn vader in het ziekenhuis. Ik was druk bezig met het organiseren van onze eerste Indonesië-tour met Boi Akih Lagu Lagu, een grote formatie. We hadden het album Lagu Lagu uitgebracht, dat zowel in Nederland als in Indonesië goed ontvangen werd. Ondertussen wachtten Niels en ik met spanning de beoordeling af van de vierjarige subsidieaanvraag voor ons ensemble BOI AKIH.
Het was een zonnige dag toen we uiteindelijk de langverwachte brief ontvingen. Ik scheurde de envelop open en scande de brief snel door. Het was een positieve beoordeling. Ik belde meteen mijn vader om hem het goede nieuws te vertellen en las de brief voor.
Elke keer als ik hem in die periode belde of langskwam vroeg hij me steeds om erover te vertellen. Op dat moment besefte ik echter nog niet waarom hij die ene zin uit de beoordeling zo graag wilde horen. Het gebruik van de Molukse taal, het Haruku, en het in stand houden van het Molukse Culturele Erfgoed werd namelijk door de commissie gezien als iets waardevols. De zin ging als volgt: "De commissie is onder de indruk van de zeer zorgvuldige wijze waarop Boi Akih cultureel erfgoed een hedendaags karakter geeft". In augustus van dat jaar overleed mijn vader. Op dat moment kwam bij mij het besef dat zijn leven, zijn bestaan, zijn taal erkend én bevestigd werd. Hij maakte eindelijk onderdeel uit van de maatschappij in Nederland.
Monica Akihary