Leven in Amsterdam-Oost

Familie, herkomst
Tante Lena: Wij komen van het dorp Ullath op Saparua. Onze families behoren al generaties lang tot dit dorp. De vader van tante Lena verliet als achttienjarige Ullath om bij de marine in Makassar (het huidige Ujung Pandang) een opleiding te volgen. Daarmee begon een familiegeschiedenis die zich zou uitstrekken van de Molukken naar Nederland. Ook mijn dochter Tonnie groeide op met verhalen over Ullath, de familiebanden en de betekenis van afkomst. Hoewel zij in Amsterdam werd geboren, bleef de band met het dorp van haar voorouders altijd aanwezig.

Marine, oorlog, trauma en discriminatie
Tante Lena: De marine bepaalde het leven van onze familie. Mijn vader diende jarenlang bij de Koninklijke Marine. Tijdens de Japanse bezetting werd hij geïnterneerd en was hij vijf jaar van zijn gezin gescheiden. Over wat hij had meegemaakt sprak hij nauwelijks. Dat zwijgen herkennen veel Molukse families. 
Tonnie: Ik hoorde vooral achteraf verhalen over mijn grootvader, de oorlog, zijn gevangenschap en hoe hij bombardementen overleefde. Naast het trauma was er ook discriminatie: ervaren Molukse marinemensen kregen soms minder waardering en minder salaris dan jonge witte Nederlandse collega's.

Migratie naar Nederland en leven in Amsterdam-Oost
Tante Lena: In 1951 kwam onze familie met de Kota Inten naar Nederland. We dachten dat het tijdelijk zou zijn. Via kamp Medemblik kwamen we uiteindelijk in Amsterdam terecht in de Transvaalstraat in Amsterdam-Oost. Daar groeiden onze kinderen op. Amsterdam werd ons thuis, zonder dat we onze Molukse afkomst verloren. De eerste jaren waren niet altijd gemakkelijk. Sommige buurtbewoners noemden ons ‘rijstpikkers’ of wilden ons niet als buren accepteren. Toch veranderde veel in de loop der jaren. We leerden elkaar kennen en zo er ontstonden warme contacten, sommige buren werden zelfs familie.

Molukse waarden en tradities
Tonnie: Respect, geloof, gastvrijheid en zorg voor elkaar zijn waarden die wij hebben meegekregen en proberen door te geven. Voor ons staat de gemeenschap centraal. Je kijkt naar elkaar om, toont medeleven en vergeet nooit waar je vandaan komt. Dat gevoel van verbondenheid vormt nog altijd de basis van ons leven.

Het verlies van zus Ingrid
Tonnie: Mijn oudere zus Ingrid is van grote betekenis geweest. Zij was mijn ‘allesie’, mijn vertrouweling, voorbeeld en steun. Haar plotselinge overlijden in 2004, op slechts 46-jarige leeftijd, liet een groot gemis achter. Haar herinnering blijft levend binnen de familie.

Radio Oras, de Molukse zender in Amsterdam
Al meer dan dertig jaar zet Tonnie zich in voor Radio Oras. Via radio-interviews, gesprekken en muziek helpt zij Molukse verhalen zichtbaar en hoorbaar te houden. Daarmee draagt zij bij aan het bewaren van de geschiedenis en identiteit van de Molukse gemeenschap in Amsterdam en daarbuiten.

Het marinemonument: erkenning, maar laat
De onthulling van het monument voor Molukse marinefamilies op Kattenburg was een bijzonder moment. Toch voelt het voor tante Lena ook als een erkenning die te laat kwam. Veel mensen van de eerste generatie hebben dit niet meer mogen meemaken. Juist daarom is het monument belangrijk; hun verhalen mogen niet verdwijnen.

Toekomst en nalatenschap
Wij hopen dat volgende generaties hun roots blijven kennen. Niet alleen de geschiedenis van de Molukken, maar ook die van Amsterdam. Onze boodschap is eenvoudig: vergeet nooit waar je vandaan komt, koester familie en blijf de verhalen doorgeven.